Çeviri_TavsiyeleriEditörün NotlarıGüncel

Tekil “they” üzerine

Kendini “he” veya “she” olarak görmeyen birini tanımlarken hangi zamiri kullanmalı? Peki, cinsiyetini bilmediğimiz birinden bahsederken ne yapacağız? Bu gibi durumlarda sıkça başvurulan “he or she” veya “himself or herself” gibi kalıplar, hem okuyucuyu yoruyor, hem de metni duru bir anlatımdan uzaklaştırıyor.

İngilizcede cinsiyet belirtmeyen bir zamirin olmaması nedeniyle, son zamanlarda birçok “gender-neutral” zamir (ne, ve, xe gibi) ortaya çıktı. Ancak çoğu uzman bu tür zamirlerin dile yerleşmesinin zor olduğunu savunuyor.

Bunun yerine pek çok yazar ve dilbilimci, zaten var olan bir zamirin bizi bu cinsiyet çıkmazından kurtarabileceğini söylüyor: they.

Aslına bakarsanız, İngilizcede tekil they kullanımı hiç de yeni değil. Örneğin, Profesör Dennis Baron’a göre tekil they kullanımı 1375 yılında yazılmış William and the Werewolf’a kadar uzanıyor.

Plain English Campaign‘in kurucularından Martin Cutts, Shakespeare’in de sıklıkla tekil they kullandığının altını çiziyor: “God send everyone their heart’s desire.”

Merriam-Webster Dictionary, Emily Dickenson’un da tekil they kullanan şairlerden olduğunu belirtiyor: “Almost anyone under the circumstances would have doubted if [the letter] were theirs, or indeed if they were themself.”

Tekil they kullanan ünlü isimler bunlarla sınırlı değil. Jane Austen, Geoffrey Chaucer, George Orwell ve daha nice edebiyat devi, cinsiyet belirtmeyen bu zamiri kullanmayı tercih etmiş.

Öte yandan, tekil they kullanımının dilbilgisi kurallarına aykırı olduğunu savunanlar da var. Profesör Baron, 18. yüzyıldan itibaren uzmanların bu konuda gitgide katılaştığını, ancak bu geleneksel dilbilimcilerin önceden you‘nun da tekil halinin olmadığını göz ardı ettiğini söylüyor.

Edinburgh Üniversitesi’nde dilbilim profesörü Geoffrey Pullum, tekil they kullanımının dilbilgisi kurallarını çiğnemediğini ve yüzyıllardır İngiliz edebiyatındaki en önemli eserlerde bu kullanıma rastlanıldığını savunuyor.

Peki ya stil kılavuzları? The Associated Press, tekil they kullanımına temkinli yaklaşıyor. Genelde cümlenin farklı bir şekilde düzenlenmesinin mümkün olmadığı durumlarda tekil they’e izin veriyor. Chicago Manuel of Style, bu konuda daha katı. Öte yandan bir çok seçkin sözlük tekil they kullanımı teşvik ediyor. Örneğin, Oxford Dictionaries artık tanımlarında tekil they‘e yer veriyor.

Dragoman ise dilin sürekli değiştiğini ve yeni ihtiyaçlara cevap vermesi gerektiğini savunuyor. Dolayısıyla, cinsiyeti bilinmeyen kişilerden bahsederken tekil they kullanımına izin veriyor. Hatta aşağıdaki örneklerde he or she veya it demek yerine they demeyi yeğliyor.

 

Çeviri: The Recipient agrees, declares, and undertakes that it shall consider the above-mentioned Confidential Information as a commercial secret.

Düzelti: The Recipient agrees, declares, and undertakes that they will consider the above-mentioned Confidential Information as a commercial secret.

 

Çeviri: You can show appreciation for an employee who exceeds his or her sales target by sending an email to the entire sales team.

Düzelti: You can show appreciation for an employee who exceeds their sales target by sending an email to the entire sales team.

 

Çeviri: The Interpreter acknowledges and declares that he will not disclose any private information to third parties.

Düzelti: The Interpreter acknowledges and declares that they will not disclose any private information to third parties.

 

Kaynaklar:

Cutts, M. 2013. Oxford Guide to Plain English. Oxford University Press.

Baron, D. 2018. A brief history of singular ‘they.’  Link: https://public.oed.com/blog/a-brief-history-of-singular-they/

Pullum, G. K. 2006. “Shakespeare used ‘they’ with singular antecedents so there.” Link: http://itre.cis.upenn.edu/~myl/languagelog/archives/002748.html

Roche, E. 2015. “Shakespeare used the singular they, and so should you.” Link: https://nyulocal.com/shakespeare-used-the-singular-they-and-so-should-you-6452240ca9e0

Celeste, M. 2018. “What is the singular they, and why should I use it?” Link: https://www.grammarly.com/blog/use-the-singular-they/

Hare, K. 2017. “AP style change: Singular they is acceptable ‘in limited cases’” Linkhttps://www.poynter.org/reporting-editing/2017/ap-style-change-singular-they-is-acceptable-in-limited-cases/

Merriam-Webster. “Singular ‘They’” Link: https://www.merriam-webster.com/words-at-play/singular-nonbinary-they

Lexico Dictionaries. “Using ‘they’ and ‘them’ in the singular” Link: https://www.lexico.com/grammar/using-they-and-them-in-the-singular